Tiểu đường type 2 xảy ra khi cơ thể không sử dụng insulin hiệu quả, khiến đường trong máu tăng cao kéo dài. Khác với tiểu đường type 1 phải dùng insulin từ sớm, tiểu đường type 2 phát triển âm thầm trong nhiều năm và phần lớn liên quan đến lối sống: thừa cân, ít vận động, ăn nhiều đường và tinh bột tinh chế.
Dấu hiệu sớm cần chú ý
Những dấu hiệu sớm của tiểu đường type 2 thường rất mơ hồ và dễ bị bỏ qua: khát nước nhiều hơn bình thường, đi tiểu nhiều lần nhất là vào ban đêm, mệt mỏi kéo dài dù ngủ đủ giấc, sụt cân không rõ nguyên nhân, vết thương lâu lành, hay bị nhiễm trùng da hoặc nấm, nhìn mờ thoáng qua và tê bì tay chân. Nếu bạn có nhiều dấu hiệu trong số này cùng lúc, đặc biệt khi thừa cân hoặc có người thân bị tiểu đường, hãy đi xét nghiệm đường huyết lúc đói để kiểm tra.
Ai có nguy cơ cao?
Nguy cơ tiểu đường type 2 tăng cao ở người trên 40 tuổi, người thừa cân béo phì đặc biệt là béo bụng, người ít vận động, người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột bị tiểu đường, phụ nữ từng bị tiểu đường thai kỳ, và người bị tăng huyết áp hoặc mỡ máu cao. Người ăn nhiều đồ ngọt, nước ngọt có ga, tinh bột tinh chế và ít ăn rau xanh cũng có nguy cơ cao hơn.
Phòng ngừa bằng ăn uống và vận động
Phòng ngừa tiểu đường type 2 chủ yếu dựa vào hai việc: ăn uống và vận động. Về ăn uống, hãy giảm đường và tinh bột tinh chế: hạn chế nước ngọt, bánh kẹo, cơm trắng ăn quá nhiều, thay một phần bằng gạo lứt, yến mạch và khoai lang. Ăn nhiều rau xanh, cá và các loại đậu; ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép. Ăn đúng giờ, không bỏ bữa rồi ăn bù, và tránh ăn khuya. Về vận động, chỉ cần đi bộ nhanh 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần đã giúp giảm đáng kể nguy cơ tiểu đường. Giảm 5-7% cân nặng ở người thừa cân cũng giúp cải thiện rõ rệt độ nhạy insulin.
Khi đã được chẩn đoán tiểu đường
Nếu đã được chẩn đoán tiểu đường type 2, bạn vẫn có thể sống khỏe mạnh và lâu dài nếu kiểm soát tốt đường huyết. Hãy tuân thủ điều trị của bác sĩ, uống thuốc đúng liều và tái khám đúng hẹn. Tự theo dõi đường huyết tại nhà theo hướng dẫn và ghi lại kết quả. Chăm sóc bàn chân cẩn thận vì tiểu đường làm giảm cảm giác ở chân, vết thương nhỏ cũng có thể trở thành loét nặng. Khám mắt định kỳ hằng năm để phát hiện sớm biến chứng võng mạc.
Tiểu đường type 2 phần lớn là hậu quả của lối sống, và lối sống cũng chính là cách phòng ngừa hiệu quả nhất. Ăn ít đường hơn, vận động nhiều hơn, duy trì cân nặng hợp lý và xét nghiệm đường huyết định kỳ nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ — những việc đơn giản đó có thể giúp bạn tránh được một căn bệnh mạn tính đeo bám suốt đời.
