Xoang là các hốc rỗng trong xương mặt, nối với mũi qua những lỗ nhỏ. Khi niêm mạc xoang bị viêm — thường do virus cảm lạnh, dị ứng hoặc vi khuẩn — các lỗ thông bị tắc, dịch ứ đọng và gây đau nhức. Viêm xoang cấp thường kéo dài dưới 4 tuần, viêm xoang mạn kéo dài trên 12 tuần và hay tái phát. Người Việt Nam rất hay bị viêm xoang do thời tiết nóng ẩm, ô nhiễm không khí và thói quen tắm gội khuya.
Dấu hiệu nhận biết viêm xoang
Triệu chứng điển hình nhất là nghẹt mũi một hoặc cả hai bên, nước mũi đặc, màu vàng hoặc xanh, chảy xuống họng gây ho và khạc đờm, nhất là vào buổi sáng. Đau nhức vùng mặt: đau trán (xoang trán), đau hai bên má (xoang hàm), đau sau mắt hoặc đau đỉnh đầu (xoang sàng, xoang bướm) — cơn đau thường nặng hơn khi cúi đầu xuống. Giảm hoặc mất khứu giác, hơi thở có mùi, sốt nhẹ, mệt mỏi và đau răng hàm trên không rõ nguyên nhân cũng có thể là dấu hiệu viêm xoang. Nếu các triệu chứng kéo dài quá 10 ngày không đỡ, hoặc đỡ rồi lại nặng lên, rất có thể bạn đang bị viêm xoang chứ không phải cảm lạnh thông thường.
Chăm sóc viêm xoang tại nhà
Rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% là biện pháp quan trọng nhất: rửa 1-2 lần mỗi ngày giúp làm sạch dịch nhầy, giảm nghẹt mũi và loại bỏ vi khuẩn, dị nguyên trong mũi. Có thể dùng bình rửa mũi chuyên dụng hoặc xi lanh không kim, nghiêng đầu và để nước muối chảy từ lỗ mũi bên này sang bên kia. Xông hơi nước nóng với vài giọt tinh dầu bạc hà hay tràm giúp làm loãng dịch nhầy và thông mũi tạm thời. Uống đủ nước, giữ ấm vùng mặt và cổ khi trời lạnh, ngủ kê cao đầu để dịch xoang thoát dễ hơn. Tránh khói thuốc lá, bụi bẩn, hóa chất tẩy rửa mạnh và không khí lạnh đột ngột vì chúng kích thích niêm mạc mũi xoang nặng thêm.
Khi nào viêm xoang cần dùng thuốc?
Viêm xoang do virus thường tự khỏi sau 7-10 ngày mà không cần kháng sinh. Thuốc xịt mũi chứa corticoid giúp giảm viêm niêm mạc, thuốc xịt co mạch chỉ nên dùng tối đa 3-5 ngày vì dùng lâu gây nghẹt mũi nặng hơn khi ngưng thuốc. Kháng sinh chỉ cần khi viêm xoang do vi khuẩn — bác sĩ sẽ chẩn đoán dựa trên thời gian bệnh kéo dài, mức độ đau và sốt. Tuyệt đối không tự mua kháng sinh uống khi chưa có chỉ định, vì dùng sai làm vi khuẩn kháng thuốc và bệnh tái phát dai dẳng hơn. Thuốc giảm đau hạ sốt như paracetamol có thể dùng khi đau nhiều hoặc sốt, theo đúng liều hướng dẫn.
Dấu hiệu viêm xoang nguy hiểm cần đi khám ngay
Sưng đỏ quanh mắt, mắt lồi, nhìn đôi, giảm thị lực, đau đầu dữ dội kèm sốt cao, cứng cổ, lơ mơ hay co giật là những dấu hiệu biến chứng nguy hiểm của viêm xoang, cần đến bệnh viện ngay. Viêm xoang mạn tính kéo dài, tái phát nhiều lần trong năm, có polyp mũi hay vẹo vách ngăn cũng cần được bác sĩ tai mũi họng đánh giá để có hướng điều trị triệt để, đôi khi cần phẫu thuật nội soi xoang.
Viêm xoang tuy khó chịu nhưng phần lớn kiểm soát được bằng chăm sóc đúng cách: rửa mũi nước muối mỗi ngày, giữ ấm khi trời lạnh, tránh khói bụi và đi khám sớm khi bệnh kéo dài quá 10 ngày. Đừng để viêm xoang cấp trở thành viêm xoang mạn — càng điều trị sớm, càng đỡ khổ về sau.
