Đột quỵ xảy ra khi máu lên não bị tắc nghẽn hoặc khi một mạch máu trong não bị vỡ. Khi đó, các tế bào não bắt đầu chết chỉ sau vài phút vì thiếu oxy. Điều đáng sợ là đột quỵ thường đến bất ngờ, không báo trước rõ ràng, và nhiều người mất đi cơ hội cứu chữa chỉ vì không nhận ra dấu hiệu sớm hoặc chần chừ gọi cấp cứu.
Quy tắc FAST — nhận biết trong 30 giây
FAST là viết tắt của 4 dấu hiệu dễ nhớ nhất. F — Face (mặt): một bên mặt bị xệ xuống, nụ cười méo, không nhếch được một bên miệng. A — Arm (tay): một bên tay yếu, giơ hai tay lên thì một tay rơi xuống. S — Speech (lời nói): nói khó, nói ngọng, không nói được câu đơn giản. T — Time (thời gian): ngay khi thấy bất kỳ dấu hiệu nào, gọi cấp cứu 115 ngay lập tức, không chờ xem có đỡ không.
Các dấu hiệu khác cũng cần cảnh giác
Ngoài 4 dấu hiệu của FAST, đột quỵ còn có thể biểu hiện bằng đau đầu dữ dội đột ngột chưa từng có, chóng mặt, mất thăng bằng, nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên mắt, tê yếu một bên cơ thể, hoặc lú lẫn đột ngột. Bất kỳ triệu chứng nào trong số này xuất hiện đột ngột đều cần được coi là cấp cứu.
Phòng ngừa đột quỵ từ hôm nay
Hầu hết các ca đột quỵ đều có thể phòng ngừa được bằng cách kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Huyết áp cao là nguyên nhân hàng đầu — hãy đo huyết áp định kỳ, đặc biệt sau tuổi 40, và uống thuốc đều đặn nếu bác sĩ đã kê đơn. Đái tháo đường, mỡ máu cao, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và ít vận động đều làm tăng nguy cơ đột quỵ. Một chế độ ăn nhạt (ít muối), nhiều rau xanh, ít mỡ động vật, cùng với 30 phút đi bộ mỗi ngày, đã giúp giảm đáng kể nguy cơ.
Cần làm gì khi nghi ngờ đột quỵ?
Gọi ngay 115, nói rõ nghi ngờ đột quỵ và địa chỉ chính xác. Trong lúc chờ xe cấp cứu, đặt người bệnh nằm nghiêng một bên, đầu hơi cao, nới lỏng quần áo chật và không cho ăn uống bất cứ thứ gì. Tuyệt đối không cho uống thuốc hạ huyết áp, không châm cứu, không cạo gió hay chờ người bệnh tự khỏi. Thời gian vàng để điều trị đột quỵ chỉ trong vài giờ đầu, càng đến bệnh viện sớm, khả năng hồi phục càng cao.
Hãy chia sẻ quy tắc FAST cho người thân trong gia đình, đặc biệt là người lớn tuổi và người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch. Một phút nhận biết sớm có thể cứu một mạng người — và người đó có thể chính là người bạn yêu thương nhất.
