Huyết áp là áp lực của máu tác động lên thành mạch khi tim bơm máu đi khắp cơ thể. Huyết áp bình thường ở người trưởng thành là dưới 120/80 mmHg. Khi huyết áp thường xuyên ở mức từ 140/90 mmHg trở lên, đó là tăng huyết áp.
Vì sao huyết áp cao ít có triệu chứng?
Cơ thể con người có khả năng thích nghi dần với huyết áp tăng cao, nên người bệnh thường không cảm nhận được gì khác lạ trong nhiều năm. Một số người có thể bị đau đầu, chóng mặt, ù tai, chảy máu cam hoặc mặt đỏ bừng, nhưng các triệu chứng này không đặc hiệu và thường chỉ xuất hiện khi huyết áp đã tăng rất cao. Nhiều người chỉ phát hiện mình bị tăng huyết áp khi đi khám bệnh khác hoặc khi đã bị biến chứng.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Phần lớn các trường hợp tăng huyết áp không có một nguyên nhân duy nhất mà là kết quả của nhiều yếu tố cộng lại: ăn mặn kéo dài, thừa cân béo phì, ít vận động, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, căng thẳng kéo dài và tuổi tác. Một số ít trường hợp do bệnh thận, bệnh tuyến giáp hoặc tác dụng phụ của thuốc. Ăn mặn là yếu tố nguy cơ lớn nhất ở người Việt vì thói quen nêm nhiều muối, nước mắm và ăn đồ chế biến sẵn. Hút thuốc lá làm thành mạch máu cứng và hẹp lại, khiến huyết áp tăng cao.
Kiểm soát huyết áp bằng lối sống
Với huyết áp tăng nhẹ, thay đổi lối sống có thể giúp hạ huyết áp đáng kể mà chưa cần dùng thuốc. Giảm muối xuống dưới 5 gam mỗi ngày, tăng rau xanh và trái cây, hạn chế thịt đỏ và đồ chiên rán. Giảm cân nếu thừa cân — giảm 5 kg có thể giúp hạ huyết áp rõ rệt. Vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần, ví dụ đi bộ nhanh 30 phút mỗi ngày. Bỏ thuốc lá hoàn toàn và hạn chế rượu bia tối đa. Ngủ đủ giấc và quản lý căng thẳng bằng thiền, yoga hoặc hít thở sâu.
Uống thuốc huyết áp đúng cách
Một sai lầm phổ biến là ngừng uống thuốc huyết áp khi thấy huyết áp đã ổn định hoặc khi cảm thấy khỏe. Thuốc huyết áp chỉ kiểm soát huyết áp khi bạn uống đều đặn mỗi ngày — ngừng thuốc sẽ khiến huyết áp tăng vọt trở lại và tăng nguy cơ đột quỵ. Hãy uống thuốc vào cùng một thời điểm mỗi ngày để tạo thói quen, ví dụ ngay sau khi thức dậy. Không tự ý đổi liều hay đổi loại thuốc khi chưa hỏi bác sĩ, kể cả khi thấy tác dụng phụ — hãy báo cho bác sĩ để được điều chỉnh.
Tăng huyết áp không có triệu chứng rõ ràng không có nghĩa là nó vô hại. Một lần đo huyết áp mỗi 6 tháng, ăn nhạt hơn, vận động mỗi ngày và uống thuốc đều đặn nếu đã được kê đơn — những việc đơn giản đó có thể giúp bạn tránh được đột quỵ, nhồi máu cơ tim và suy thận trong tương lai.
