Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ tích tụ trong tế bào gan vượt quá 5% trọng lượng gan. Bệnh được chia làm hai nhóm: gan nhiễm mỡ do rượu và gan nhiễm mỡ không do rượu. Nhóm thứ hai đang tăng nhanh do lối sống hiện đại — ăn nhiều đồ chiên rán, đồ ngọt, ít vận động và thừa cân. Điều đáng lo là phần lớn người bệnh không biết mình mắc bệnh cho đến khi đi khám sức khỏe định kỳ và làm siêu âm.
Dấu hiệu nào cần chú ý?
Ở giai đoạn đầu, gan nhiễm mỡ thường không gây đau hay triệu chứng gì rõ rệt. Một số người có thể cảm thấy mệt mỏi, đầy bụng, khó tiêu, đau tức nhẹ vùng hạ sườn phải. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện qua xét nghiệm men gan tăng cao hoặc siêu âm thấy gan sáng hơn bình thường. Vì vậy, khám sức khỏe định kỳ hằng năm là cách duy nhất để phát hiện sớm, đặc biệt với người thừa cân, người bị tiểu đường hoặc mỡ máu cao.
Nguyên nhân chính gây gan nhiễm mỡ
Nguyên nhân phổ biến nhất là thừa cân và béo phì, đặc biệt là béo bụng. Ăn quá nhiều đường, tinh bột tinh chế và chất béo bão hòa khiến gan phải chuyển hóa lượng đường dư thừa thành mỡ và tích trữ lại. Uống nhiều rượu bia là nguyên nhân trực tiếp gây tổn thương gan. Ngoài ra, tiểu đường type 2, mỡ máu cao, dùng một số loại thuốc kéo dài và giảm cân quá nhanh cũng có thể gây gan nhiễm mỡ.
Cải thiện gan nhiễm mỡ bằng cách nào?
Tin tốt là gan có khả năng tự phục hồi rất mạnh nếu được tạo điều kiện. Giảm 5-10% cân nặng đã giúp giảm rõ rệt lượng mỡ trong gan. Ăn ít đường và tinh bột tinh chế, hạn chế đồ chiên rán và thức ăn nhanh, tăng rau xanh, cá và ngũ cốc nguyên hạt. Vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần — đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội đều tốt. Ngừng hoặc hạn chế tối đa rượu bia. Những thay đổi này không cần làm một lúc, hãy bắt đầu từ một việc dễ nhất, ví dụ bỏ nước ngọt có đường hoặc đi bộ 30 phút mỗi ngày.
Khi nào cần đi khám?
Nếu bạn thừa cân, vòng bụng lớn, có tiền sử tiểu đường hoặc mỡ máu cao, hãy đi khám và làm siêu âm gan định kỳ. Nếu đã được chẩn đoán gan nhiễm mỡ, cần tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ để theo dõi diễn tiến. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc bổ gan hay thực phẩm chức năng quảng cáo chữa gan nhiễm mỡ khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ, vì nhiều sản phẩm chưa được chứng minh hiệu quả và có thể gây hại thêm cho gan.
Gan nhiễm mỡ là lời cảnh báo sớm của cơ thể về lối sống chưa lành mạnh, nhưng cũng là cơ hội để thay đổi trước khi quá muộn. Ăn uống điều độ, vận động đều đặn và kiểm tra sức khỏe định kỳ là ba việc đơn giản nhất mà bạn có thể làm cho lá gan của mình ngay từ hôm nay.
