Sỏi thận hình thành khi các chất khoáng trong nước tiểu kết tinh lại thành viên sỏi trong thận. Sỏi nhỏ có thể tự đào thải ra ngoài theo nước tiểu, nhưng sỏi lớn có thể gây tắc nghẽn, đau dữ dội, nhiễm trùng và tổn thương thận.
Nguyên nhân gây sỏi thận
Nguyên nhân phổ biến nhất là uống quá ít nước. Khi cơ thể thiếu nước, nước tiểu trở nên đậm đặc, các chất khoáng dễ kết tinh thành sỏi. Ăn quá nhiều muối, nhiều đạm động vật và thực phẩm giàu oxalat như rau bina, sô cô la, trà đặc và các loại hạt cũng làm tăng nguy cơ. Người ít vận động, ngồi nhiều hoặc nằm lâu ngày cũng dễ bị sỏi thận hơn.
Dấu hiệu nhận biết sỏi thận
Sỏi thận nhỏ trong thận có thể không gây triệu chứng gì và chỉ phát hiện tình cờ khi siêu âm. Khi sỏi di chuyển xuống niệu quản, cơn đau quặn thận xuất hiện: đau dữ dội từng cơn ở vùng lưng, hông, lan xuống bụng dưới, thường kèm buồn nôn và nôn. Người bệnh có thể tiểu ra máu, nước tiểu đục hoặc có mùi hôi, tiểu buốt, tiểu nhiều lần với lượng ít. Nếu kèm sốt và ớn lạnh, đó có thể là dấu hiệu nhiễm trùng đường tiết niệu do sỏi gây tắc nghẽn — cần đi khám cấp cứu ngay.
Phòng tránh sỏi thận bằng ăn uống
Cách phòng sỏi thận hiệu quả nhất và rẻ tiền nhất là uống đủ nước: khoảng 2-2,5 lít mỗi ngày, sao cho nước tiểu có màu vàng nhạt. Người làm việc ngoài trời nắng nóng hoặc tập thể dục nhiều cần uống nhiều hơn. Giảm muối xuống dưới 5 gam mỗi ngày và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn. Ăn đạm động vật với lượng vừa phải, không ăn quá nhiều thịt đỏ trong một bữa. Bổ sung canxi từ thực phẩm như sữa, sữa chua và rau xanh — ngược với suy nghĩ của nhiều người, ăn đủ canxi từ thực phẩm giúp giảm nguy cơ sỏi vì canxi kết hợp với oxalat trong ruột và đào thải ra ngoài. Nhưng không nên tự ý uống viên canxi liều cao khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Khi nào cần đi khám và điều trị thế nào?
Hãy đi khám ngay nếu bạn bị đau quặn lưng hoặc hông dữ dội, tiểu ra máu, sốt kèm đau lưng, hoặc không tiểu được. Bác sĩ sẽ siêu âm hoặc chụp CT để xác định vị trí và kích thước sỏi. Sỏi nhỏ dưới 5 mm thường tự đào thải được bằng cách uống nhiều nước và vận động. Sỏi lớn hơn có thể cần tán sỏi ngoài cơ thể bằng sóng xung kích hoặc nội soi lấy sỏi. Sau khi điều trị, người bệnh cần tái khám định kỳ và xét nghiệm thành phần sỏi để biết loại sỏi và cách phòng tái phát phù hợp.
Sỏi thận gây đau đớn nhưng phần lớn có thể phòng tránh được. Một bình nước bên cạnh, một chế độ ăn ít muối và vừa đủ đạm, cộng với vận động đều đặn mỗi ngày — những thói quen đơn giản đó chính là cách bảo vệ quả thận của bạn tốt nhất.
