Mỡ máu bao gồm cholesterol và triglycerid — những chất béo cần thiết cho cơ thể nhưng khi quá cao sẽ bám vào thành mạch máu, tạo thành mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch. Quá trình này diễn ra âm thầm trong nhiều năm, không gây đau hay khó chịu gì, cho đến khi mạch máu bị tắc nghẽn gây nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
Hiểu đúng về các chỉ số mỡ máu
Xét nghiệm mỡ máu thường có 4 chỉ số chính. Cholesterol toàn phần nên dưới 200 mg/dL. LDL-cholesterol hay còn gọi là cholesterol xấu — càng thấp càng tốt, lý tưởng là dưới 100 mg/dL với người khỏe mạnh và thấp hơn nữa với người đã có bệnh tim mạch. HDL-cholesterol là cholesterol tốt, giúp dọn dẹp cholesterol xấu khỏi thành mạch — nên trên 40 mg/dL ở nam và trên 50 mg/dL ở nữ.
Ăn uống thế nào để giảm mỡ máu?
Giảm chất béo bão hòa là việc quan trọng nhất: hạn chế thịt đỏ nhiều mỡ, da gà, nội tạng động vật, bơ, phô mai và đồ chiên rán. Thay bằng cá, đặc biệt là cá giàu omega-3 như cá hồi, cá thu, cá mòi — ăn cá 2-3 bữa mỗi tuần. Tăng chất xơ hòa tan từ yến mạch, đậu, rau xanh và trái cây vì chất xơ giúp giảm hấp thu cholesterol từ ruột. Dùng dầu ô liu hoặc dầu hướng dương thay cho mỡ động vật khi nấu ăn. Hạn chế tối đa đồ ngọt, nước ngọt có ga và rượu bia vì đường làm tăng triglycerid rất nhanh.
Vận động giúp cải thiện mỡ máu ra sao?
Vận động đều đặn là cách hiệu quả nhất để tăng cholesterol tốt HDL và giảm triglycerid. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc chạy bộ 30 phút mỗi ngày, ít nhất 5 ngày mỗi tuần, đã giúp cải thiện rõ rệt các chỉ số mỡ máu sau 2-3 tháng. Vận động còn giúp giảm cân, hạ huyết áp và cải thiện đường huyết — những yếu tố đi kèm với mỡ máu cao. Không cần tập nặng: bắt đầu bằng đi bộ 15 phút mỗi ngày rồi tăng dần thời gian và tốc độ.
Khi nào cần dùng thuốc hạ mỡ máu?
Nếu sau 3-6 tháng thay đổi lối sống mà mỡ máu vẫn cao, đặc biệt là LDL-cholesterol vẫn trên ngưỡng, bác sĩ sẽ cân nhắc kê thuốc hạ mỡ máu. Người đã từng bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc có nguy cơ tim mạch rất cao thường cần dùng thuốc ngay từ đầu, không chờ thay đổi lối sống. Thuốc hạ mỡ máu cần uống đều đặn mỗi ngày và tái khám định kỳ để kiểm tra hiệu quả và tác dụng phụ. Đừng tự ý ngừng thuốc khi thấy chỉ số đã về bình thường, vì mỡ máu sẽ tăng trở lại.
Mỡ máu cao là kẻ thù thầm lặng của tim mạch, nhưng bạn hoàn toàn có thể kiểm soát được nó. Xét nghiệm mỡ máu mỗi năm một lần, ăn nhiều rau xanh và cá, hạn chế đồ chiên rán và đồ ngọt, vận động 30 phút mỗi ngày — những việc đơn giản đó chính là cách bảo vệ trái tim của bạn hiệu quả nhất.
