Đau lưng có thể đến từ cơ, dây chằng, đĩa đệm, khớp cột sống hay dây thần kinh. Nguyên nhân thường gặp nhất là căng cơ do tư thế sai, ngồi lâu, mang vác nặng sai cách hoặc vận động đột ngột. Ngoài ra, thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm, loãng xương và viêm khớp cũng gây đau lưng, đặc biệt ở người lớn tuổi. Căng thẳng kéo dài làm cơ lưng co cứng cũng là nguyên nhân ít được chú ý nhưng rất phổ biến.
Những nguyên nhân gây đau lưng thường gặp
Ngồi sai tư thế là thủ phạm hàng đầu: ngồi gù lưng, cúi đầu về trước khi dùng điện thoại, ngồi vắt chéo chân lâu khiến cột sống chịu lực không đều. Mang vác nặng sai cách — cúi lưng bê vật nặng thay vì gập gối — rất dễ gây chấn thương đĩa đệm. Nằm nệm quá mềm hoặc quá cứng, gối quá cao cũng khiến cột sống không được nâng đỡ đúng khi ngủ. Thừa cân làm tăng áp lực lên cột sống thắt lưng. Ít vận động làm cơ lưng yếu dần, không đủ sức nâng đỡ cột sống. Ngoài ra, đau lưng còn có thể là biểu hiện của bệnh thận, bệnh phụ khoa hay bệnh tiêu hóa — khi đau lưng kèm theo triệu chứng khác, cần nghĩ đến nguyên nhân ngoài cột sống.
Phòng đau lưng trong sinh hoạt hằng ngày
Khi ngồi làm việc, hãy ngồi thẳng lưng, hai chân chạm đất, màn hình máy tính ngang tầm mắt, đứng dậy vận động 5 phút sau mỗi giờ ngồi. Khi bê vật nặng, gập đầu gối xuống, giữ lưng thẳng và dùng lực chân để nâng lên, ôm vật sát người. Khi ngủ, nằm nghiêng với gối kẹp giữa hai đầu gối hoặc nằm ngửa với gối mỏng dưới đầu gối giúp cột sống được thư giãn. Chọn nệm có độ cứng vừa phải, không lún quá sâu. Tập các bài tập tăng cường cơ bụng và cơ lưng như plank, bơi lội, yoga giúp cột sống được nâng đỡ tốt hơn. Giữ cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên lưng.
Đau lưng cấp nên xử trí thế nào?
Khi đau lưng cấp, hãy nghỉ ngơi tương đối 1-2 ngày, tránh nằm bất động quá lâu vì nằm lâu làm cơ cứng hơn và hồi phục chậm hơn. Chườm lạnh trong 48 giờ đầu giúp giảm viêm và đau, sau đó chườm ấm để giãn cơ. Thuốc giảm đau thông thường như paracetamol có thể dùng tạm thời theo liều hướng dẫn. Tránh xoa bóp mạnh, nắn chỉnh lưng khi chưa rõ nguyên nhân vì có thể làm tổn thương nặng thêm. Sau khi đau giảm, vận động nhẹ nhàng như đi bộ, tập giãn cơ giúp hồi phục nhanh hơn là nằm yên.
Dấu hiệu đau lưng nguy hiểm cần đi khám ngay
Đau lưng kèm tê yếu chân, mất cảm giác vùng mông, rối loạn tiểu tiện là dấu hiệu chèn ép thần kinh nặng, cần cấp cứu. Đau lưng sau chấn thương mạnh, đau kèm sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân, đau về đêm không đỡ khi nghỉ ngơi, hoặc đau lưng ở người có tiền sử ung thư, dùng thuốc corticoid dài ngày đều cần đi khám sớm. Đau lưng kéo dài quá 6 tuần không đỡ dù đã nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách cũng nên được bác sĩ đánh giá để tìm nguyên nhân và điều trị triệt để.
Đau lưng phần lớn không nguy hiểm, nhưng đừng xem thường nó. Tư thế đúng, vận động đều đặn và xử trí đúng khi đau cấp sẽ giúp lưng bạn khỏe mạnh trong nhiều năm. Và khi lưng đau kèm theo dấu hiệu lạ, đừng chần chừ đi khám — phát hiện sớm luôn tốt hơn điều trị muộn.
