Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới, bé nên bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và bắt đầu ăn dặm từ 6 tháng tuổi, kết hợp với bú sữa mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Dấu hiệu bé đã sẵn sàng ăn dặm là bé ngồi vững với ít hỗ trợ, giữ đầu thẳng, biết đưa tay cầm đồ vật đưa lên miệng và tỏ ra thích thú khi nhìn người lớn ăn. Bắt đầu ăn dặm quá sớm có thể gây rối loạn tiêu hóa, còn bắt đầu quá muộn khiến bé thiếu chất và khó làm quen với thức ăn đặc.
Cho bé ăn món gì đầu tiên?
Món ăn dặm đầu tiên nên là bột gạo hoặc cháo xay nhuyễn nấu loãng, có thể trộn với sữa mẹ hoặc sữa công thức để bé dễ làm quen với vị mới. Sau vài ngày, cha mẹ có thể thêm rau củ nghiền như bí đỏ, cà rốt, khoai lang — mỗi loại thử riêng trong 2-3 ngày để theo dõi bé có dị ứng hay không. Khi bé đã quen, thêm thịt gà, thịt lợn, cá và lòng đỏ trứng vào cháo, xay nhuyễn và nấu chín kỹ. Không nên nêm muối, đường hay nước mắm vào thức ăn của bé dưới 1 tuổi vì thận bé còn non yếu, chưa xử lý được lượng muối thừa.
Ăn bao nhiêu và mấy bữa một ngày?
Trong tháng đầu ăn dặm, bé chỉ cần ăn 1 bữa mỗi ngày với lượng rất ít, khoảng 1-2 thìa cà phê rồi tăng dần theo khả năng của bé. Từ 7-8 tháng, tăng lên 2 bữa mỗi ngày; từ 9-11 tháng là 3 bữa chính kèm 1-2 bữa phụ như trái cây nghiền hay sữa chua. Lượng ăn tăng dần theo từng tháng, nhưng sữa mẹ hoặc sữa công thức vẫn là nguồn dinh dưỡng chính trong năm đầu đời, vì vậy đừng ép bé ăn nhiều mà bỏ sữa. Cho bé ăn khi bé tỉnh táo, vui vẻ, không ép khi bé khóc, quay mặt đi hay ngậm miệng — đó là dấu hiệu bé đã no hoặc chưa muốn ăn.
Những sai lầm cha mẹ hay mắc khi cho bé ăn dặm
Sai lầm phổ biến nhất là ép bé ăn hết khẩu phần đã chuẩn bị, khiến bé sợ ăn và biếng ăn kéo dài. Cho bé ăn khi đang xem điện thoại hay tivi khiến bé ăn thụ động, không cảm nhận được vị thức ăn và dễ hóc. Xay nhuyễn thức ăn quá lâu sau khi bé đã quen cũng không tốt — từ 8-9 tháng, nên tăng dần độ thô để bé tập nhai. Cho bé ăn các món dễ gây hóc như hạt nguyên, nho nguyên quả, kẹo cứng hay xúc xích cắt khoanh tròn là rất nguy hiểm. Ngoài ra, đừng cho bé dưới 1 tuổi uống sữa bò tươi thay sữa mẹ hay sữa công thức, ăn mật ong vì nguy cơ ngộ độc, hay uống nước trái cây thay nước lọc.
Khi nào cần hỏi ý kiến bác sĩ?
Nếu bé ăn vào là nôn, nổi mẩn đỏ quanh miệng, tiêu chảy hay táo bón kéo dài sau khi ăn món mới, hãy ngưng món đó và hỏi ý kiến bác sĩ vì có thể bé bị dị ứng thực phẩm. Bé chậm tăng cân, biếng ăn kéo dài hay từ chối hoàn toàn thức ăn đặc sau 8 tháng cũng nên được bác sĩ nhi khoa thăm khám. Mỗi bé có tốc độ làm quen với ăn dặm khác nhau, cha mẹ hãy kiên nhẫn và quan sát con, đừng so sánh bé với trẻ khác rồi ép con ăn theo.
Ăn dặm là bước ngoặt thú vị trong năm đầu đời của bé. Bắt đầu từ từ, một món mới mỗi lần, không nêm gia vị và tôn trọng cảm giác no của bé — chỉ cần vậy thôi, bé sẽ dần yêu thích bữa ăn và nhận đủ dinh dưỡng để lớn khôn khỏe mạnh.
