Bong gân cổ chân xảy ra khi dây chằng quanh khớp cổ chân bị kéo giãn hoặc rách nhẹ do bàn chân bị lật vào trong hoặc ra ngoài đột ngột. Dấu hiệu điển hình là đau nhói ở cổ chân, sưng lên sau vài giờ, có thể bầm tím và đi lại khó khăn. Bong gân nhẹ thường hồi phục sau 1-2 tuần nếu được chăm sóc đúng cách ngay từ đầu.
Quy tắc RICE trong 48 giờ đầu
Quy tắc RICE gồm bốn bước: Nghỉ ngơi (Rest) — ngừng vận động, không cố đi lại hay chơi thể thao tiếp; Chườm lạnh (Ice) — chườm đá bọc trong khăn mỏng lên chỗ sưng 15-20 phút mỗi lần, cách nhau 2-3 giờ, tuyệt đối không chườm đá trực tiếp lên da; Băng ép (Compression) — băng thun quanh cổ chân vừa phải, không quá chặt để không cản trở lưu thông máu; Kê cao (Elevation) — kê chân cao hơn tim khi nằm nghỉ để giảm sưng. Trong 48 giờ đầu, tránh chườm nóng, tránh xoa bóp mạnh và tránh uống rượu bia vì những việc này làm sưng nặng thêm.
Chăm sóc sau 48 giờ đầu
Sau 48 giờ, khi sưng đã giảm, bạn có thể chuyển sang chườm ấm để tăng lưu thông máu và tập các động tác nhẹ như xoay cổ chân, gập duỗi bàn chân, mỗi ngày vài lần. Đi lại nhẹ nhàng trong nhà, tránh mang vác nặng và tránh đi giày cao gót cho đến khi cổ chân hết đau hoàn toàn. Có thể dùng thuốc giảm đau thông thường theo hướng dẫn trên bao bì nếu đau nhiều, nhưng không nên lạm dụng. Nếu sau 3-4 ngày mà sưng đau không giảm, hãy đi khám để kiểm tra xem có tổn thương nặng hơn không.
Khi nào bong gân cần đi khám ngay?
Hãy đi khám hoặc đến bệnh viện ngay nếu không thể đặt chân xuống đất hoặc không chịu được trọng lượng cơ thể, nếu cổ chân biến dạng, sưng to rất nhanh hoặc bầm tím lan rộng, nếu nghe tiếng "rắc" lúc bị chấn thương, nếu tê bì các ngón chân hoặc bàn chân lạnh, hoặc nếu đau không giảm sau 5-7 ngày chăm sóc tại nhà. Trẻ em và người cao tuổi bị bong gân cũng nên đi khám sớm vì nguy cơ gãy xương cao hơn.
Bong gân nhẹ tuy đau nhưng hồi phục nhanh nếu bạn xử trí đúng trong 48 giờ đầu. Nghỉ ngơi, chườm lạnh, băng ép và kê cao chân — nhớ bốn bước này, cổ chân của bạn sẽ sớm trở lại bình thường.
