Say nắng xảy ra khi cơ thể tiếp xúc với nắng nóng trong thời gian dài và không thể tự làm mát kịp, khiến nhiệt độ cơ thể tăng cao trên 40 độ. Đây là tình trạng cấp cứu y tế có thể gây tổn thương não, suy thận và tử vong nếu không được xử trí kịp thời.
Dấu hiệu nhận biết say nắng
Dấu hiệu sớm của say nắng bao gồm đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt mỏi, chuột rút ở chân tay và ra mồ hôi nhiều. Khi say nắng nặng hơn, người bệnh có thể bị lú lẫn, nói năng lộn xộn, da nóng và khô dù không ra mồ hôi nữa, nhịp tim nhanh, thở nhanh và nông, và có thể ngất xỉu hoặc co giật. Nhiệt độ cơ thể trên 40 độ là dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu ngay. Nếu bạn thấy ai đó có các dấu hiệu này sau khi ở ngoài nắng lâu, hãy hành động ngay lập tức.
Cách xử trí say nắng tại chỗ
Đưa người bệnh ngay vào nơi mát mẻ, có bóng râm hoặc phòng điều hòa, cởi bớt quần áo và để người bệnh nằm nghỉ. Làm mát cơ thể càng nhanh càng tốt: đắp khăn ướt mát lên trán, cổ, nách và bẹn — những nơi có mạch máu lớn gần da; quạt mát và xịt nước mát lên da; nếu có thể, ngâm người bệnh trong bồn nước mát. Cho người bệnh uống từng ngụm nhỏ nước mát hoặc nước điện giải nếu còn tỉnh táo và có thể nuốt được; không cho uống nước đá quá lạnh hoặc uống quá nhanh vì dễ gây nôn. Không cho người bệnh uống rượu bia hay cà phê vì làm mất nước thêm. Nếu người bệnh ngất xỉu, hãy đặt nằm nghiêng để tránh sặc và gọi cấp cứu ngay. Trong lúc chờ cấp cứu, tiếp tục làm mát cơ thể vì mỗi phút đều quan trọng.
Khi nào cần gọi cấp cứu?
Gọi cấp cứu 115 ngay nếu người bệnh có nhiệt độ cơ thể trên 40 độ, lú lẫn, mất ý thức, co giật, khó thở hoặc nôn liên tục. Say nắng nặng là tình trạng cấp cứu y tế thực sự — người bệnh cần được truyền dịch và làm mát chuyên nghiệp tại bệnh viện. Trong lúc chờ xe cấp cứu, hãy tiếp tục làm mát cơ thể và theo dõi nhịp thở của người bệnh.
Phòng tránh say nắng trong mùa nóng
Uống đủ nước trước, trong và sau khi ra ngoài nắng — đừng đợi đến khi khát mới uống. Tránh ra ngoài nắng gắt từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều; nếu phải làm việc ngoài trời, hãy nghỉ ngơi trong bóng râm mỗi 30-45 phút. Mặc quần áo rộng rãi, sáng màu, thấm mồ hôi và đội mũ rộng vành, đeo kính râm khi ra nắng.
Say nắng là tình trạng nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh và xử trí kịp thời nếu bạn biết dấu hiệu sớm. Uống đủ nước, tránh nắng gắt giữa trưa và làm mát cơ thể ngay khi thấy dấu hiệu đầu tiên — những việc đơn giản đó có thể cứu sống người thân của bạn trong những ngày nắng nóng.
